جاهل به حكم نماز مسافر ، دانستى ، ( 1 ) زيرا شكسته خواندن نماز مثل روزه نگرفتن است و روزه گرفتن مانند نماز را تمام خواندن است . پس هر چه درباره نماز گفتيم ، اينجا هم جريان دارد ، بنابراين هر كسى نمازش را بايد تمام بخواند مثل چار وادار و كسى كه به سفر معصيت رفته و كسى كه در جايى قصد اقامه نموده و كسى كه سى روز در محلّى بماند و تمام سى روز را در رفتن و ماندن مردد باشد و غير اينان بايد روزه بگيرند . البته ( نماز و روزه مسافر در چند جا با هم تفاوت دارند ) در مسافرتى كه به قصد شكار كردن براى تجارت رفته ، بايد روزه‌اش را افطار كند و نماز را احتياطا جمع بخواند و كسى كه فراموش كرده ، مسافر است و روزه گرفته ، اگر بعد از وقت يادش بيايد ، بايد قضاى اين روز را بگيرد بر خلاف نماز ( كه اگر نماز را تمام خوانده ، قضا ندارد ) همانگونه كه گذشت ، و در اماكن اربعه [ 3 ] بايد افطار كند ولى نماز را مخيّر است كه قصر بخواند يا تمام ، و اگر بعد از ظهر مسافرت كند ، بايد روزه‌اش را گرفته ادامه دهد ولى نماز را بايد شكسته بخواند و اگر مسافر بعد از ظهر به وطن برسد ، بايد روزه را افطار كند ولى اگر نماز را نخوانده باشد ، بايد تمام بخواند . و قبلا در كتاب صلاة گفته شد كه معيار در شكسته شدن نماز اين است كه مسافر به حدّ ترخّص برسد ، همچنين معيار در افطار روزه نيز همان است پس قبل از رسيدن به آن حدّ حقّ افطار كردن ندارد ، بلكه اگر افطار كند ، بنابر احتياط ( واجب ) هم قضا و هم كفّاره بر او واجب است . ( 2 ) مسألهء 6 - بنابر قول صحيح‌تر ، مسافرت در ماه رمضان از روى اختيار هر چند براى فرار از روزه باشد جايز است ، ليكن قبل از آنكه بيست و سه روز از ماه رمضان بگذرد كراهت دارد ، مگر آنكه سفر حج يا عمره باشد ، يا به خاطر مالى كه مىترسد ، تلف شود يا برادرى كه مىترسد به هلاكت برسد سفر كند ، امّا در روزهء واجب معيّن غير از ماه رمضان ، احتياط ( واجب ) آن است كه به اختيار خود مسافرت نكند كما اينكه در مسافرت باشد احتياط ( واجب ) آنست در صورت امكان براى انجام آن قصد اقامه كند . اگر چه در نذر معيّن ، بنابر اقوا مسافرت جايز است و اگر مسافر باشد قصد اقامه واجب نيست . ( 3 ) مسألهء 7 - براى مسافر و كسان ديگرى كه جايز است ، روزه بخورند ، پر كردن شكم را از خوردنى و نوشيدنى مكروه است و همچنين جماع كردن در روز بلكه احتياط ترك آن است ، اگر چه بنابر اقوا جايز است . ( 4 ) مسألهء 8 - براى چند نفر روزه خوردن در ماه رمضان جايز است : پيرمرد و پيرزن اگر روزه براى آنان ممكن نباشد يا مشقّت داشته باشد . و كسى كه مرض عطاش دارد كه زياد تشنه مىشود ، چه اصلا نتواند خوددارى كند و يا براى او دشوار باشد . و زنى كه نزديك زائيدن او است و روزه براى خود او و يا براى فرزندش ضرر دارد . و زنى كه بچّه شير مىدهد و شير او كم است ، اگر روزه به او يا بچّه‌اش ( كه شير مىدهد ) ضرر برساند . پس تمامى اين افراد روزه نمىگيرند ، و بر هر يك از آنها واجب است به جاى هر روز يك مد